“Issittoq akimorlugu suleqatigiinneq” oqallinnermi oqariartuut pingaarnerpaavoq
Issittormiunit sinniisut Nuummi katersuupput innuttaasut upalungaarsimanerannut, ujaasinermut annaassiniarnerlu (SAR) aamma Issittumi suleqatigiinnerup ataqatigiissaarinerullu pingaaruteqassusiannut tunngasunik oqallinnernut marlunnut peqataajartorlutik. Aaqqissuussinermi Nunat Avannarliit Killiit Ulluat aamma Nunat Avannarliit Issittumut tapiisarfiata ukiunik 30-nngortorsiorneranik nalliuttorsiornermut atatillugu ingerlanneqarpoq.
Oqallinnermi peqataasussat:
Lars Borris Pedersen – Qamutit SAR, Nuummi teamlederi
Iddimanngiiu Bianco – Kalaallit Nunaanni Upalungaarsimanermut Naalakkersuisoq
Major general Søren Andersen – Joint Arctic Commandimi
Calvin Pedersen – Canadami Ranger, Manager of SAR Nunavut with Nunavut Emergency Management
Ingibjörg Lilja Ómarsdóttir – Ajunaarnersuaqarnerani iluarsartuussinermut aamma ilinniartitaanermut ataqatigiissaarisoq, Island
Patti Bruns – Arctic Mayors Councilimi siulittaasoq
Unnuk NAPA-p pisortaanit, Susanne Andreasenimit aallarnerneqarpoq, oqallinnerillu Patrick Muller Abrahamsenimit, Air Greenlandimi helikopterimit annaassiniartartumit aamma upalungaarsimanermut siunnersortimit aqunneqarput.
Apeqqutit pingaarnerit tassaapput najukkani inuttaasuni upalungaarsimaneq qanoq isumaqarnersoq, aamma Issittumi inuiaqatigiinni siunissami unammilligassat qanoq piareersimaffigineqartiginersut.
Najukkani ilisimasat pingaaruteqarput
Calvin Pedersen, SAR Nunavutimi rangeritut kinguaariit sisamaanni rangeriusoq, Canadami Issittumi misilittakkat pillugit oqaluttuarpoq. Taassuma erseqqissarpaa, ujaasinermik annaassiniarnermillu suliaqarneq, inuiaqatigiinni minnerusuni innuttaasut ataatsimooqatigiittarnerannik nukittuunik suleqateqartarneq qanoq pingaaruteqartiginersoq.
“Kajumissutsimik suliaqartutut amerlanertigut inuit tammaaneqartut pillugit sianerlutik nalunaarutiginnittartut inuit tamatigut kikkuunersut naluneq ajorpagut imaluunniit maqaasineqartut kikkuunersut naluneq ajorlugit,” ilaatigut taama oqarpoq.
Taanna nassuiaavoq, SAR-imik kajumissutsimik suliaqarsinnaasut pissarsiariniarnerat qaqutiguinnaq ajornartorsiutaasartoq, najukkani inuiaqatigiinni imminnut ikiornissaq pissusissamisooreermat. Peqatigisaanillu kajumissutsimik suliaqartut sumiiffimmi nunap pissusianik pissutsinillu annertuumik ilisimasaqarput, tamannalu annaassiniarnermi pingaaruteqarluinnarpoq. Taamatut isumaqarneq aamma ilaatigut Qamutit SAR-imiit Lars Borris Pedersenimittaperserneqarpoq. Taassuma immikkut erseqqissarpaa najukkami ilisimasanut tatiginninneq pingaaruteqarluinnartuusoq.
“Najukkami ilisimasat tatigineqarnerusariaqarput, tassami najukkami upalungaarsimanermut suliaqartut amerlanertigut ilisimavaat nunami qanoq sukkanerpaamik sunniuteqarluartumillu sulisoqarsinnaanersoq.”
Issittoq akimorlugu suleqatigiinnerup nukittorsarneqarnissaanut pisariaqartitsineq
Suleqatigiinnerup annertusarneqarnissaa ataqatigiissaarinerullu nukittorsarneqarnissaa oqallinnermi sammisat ingerlaavartumik uteqqiattumik saqqummiunneqartut ilagaat. Tamanna aamma Nunat Avannarliit Issittumut tapiisarfiata ukiunik 30-nngortorsiorneranik nalliuttorsiornermi pingaarnerpaatut sammisaavoq, taassuma 1996-imiilli Issittumi nunat immikkoortuisa akornani suleqatigiinnerup nukittorsarneqarnissaa sulissutigisimavaa.
Oqallinnermi peqataasut isumaqatigiipput unammilligassat aningaasaqarnermut kisimik tunngassuteqanngitsuusut, aammali ataqatigiissaarinerup nukittuup pingaaruteqassusia peqataasut arlallit erseqqissarpaat.
Ingibjörg Omarsdottírip erseqqissarpaa ataqatigiissaarineq pitsaasoq annikippallaamik sammineqartartoq, ajornartorsiutit pinnginneranni pitsaaliuisarnera pissutigalugu:
“Ataqatigiissaarineq pingaaruteqarluinnarpoq, kisianni ataqatigiissaarineq pitsaasoq amerlanertigut takussaaneq ajorpoq. Ajunngitsumik ingerlanneqaruni malugineqarneq ajorpoq, kisianni kingunerisinnaasai ajoqusernerillu annikinnerujussuanngortarlutik,” oqarpoq. Aamma kajumissutsimik suliniuteqartarnermut aamma innuttaasut upalungaarsimanerannut tunngatillugu nunami tamarmi ataqatigiissaarinermik suliniuteqarsinnaaneq eqqartorneqarpoq. Tamanna Kalaallit Nunaanni ullumikkut piunngilaq. Issittumi Sakkutooqarfimmi generalmajor Søren Andersenip erseqqissarpaa Kalaallit Nunaanni nunami tamarmi ataqatigiissaarinerup nukittorsarneqarnissaanut suliniut sunaassagaluarpalluunniit nunap nammineerluni oqartussaasuinit aallartinneqartariaqartoq, kisianni Issittumi Sakkutooqarfik pisinnaasanik ilisimasanillu sulinermut ikiuussinnaasoq.
Ilisimasanik avitseqatigiinneq upalungaarsimanermik nukittorsaataavoq
Arctic Mayors Forumimeersoq Patti Bruns Issittumi nunap immikkoortuisa akornanni ilisimasanik avitseqatigiinnerup naleqassusianik erseqqissaavoq. Ataatsimoortarfinnik arlalinnik ilisimasat misilittakkallu assigiinngitsut katersuuffigisinnaasaat pisariaqartinneqartut oqaatigaa. Taamaalilluni najukkani isiginnittaatsinik ilanngussinissamut, kiisalu inuusuttut innuttaasut upalungaarsimanerannut aamma
ujaasinermut annaassiniarnermullu (SAR) peqataarusussuseqalernissaannut periarfissiissaaq, nammineq paasinnittaatsitik aallaavigalugit.
“Innuttaasut upalungaarsimanerannut inuit peqataalersarput tusaaneqarlutik misigigaangamik, aamma oqaloqatigiinnermi piviusumik peqataatinneqaraangamik.”
Oqallinnermi ersarilluinnarpoq najukkani inuiaqatigiit nukittuut, najukkani ilisimasat aamma Issittoq akimorlugu suleqatigiinnerulerneq, siunissami upalungaarsimanermik, ujaasinermik annaassiniarnermillu piginnaasatigut nukittorsaanermi pingaaruteqarluinnartuusut.
Oqaloqatigiinneq taanna Islandimi Arctic Circle Assembly-mi 9. oktober nanginneqassaaq, oqallinnermi peqataasut ilaat taarsilaarlugit.
Nutaarsiassat takunngitsoorpigit?
Nunat Avannarliit Issittumut Tapiisarfiat ukioq manna 10,3 mio. DKK-ninik suliniutinut 23-nut tapiisimavoq
Nunani Avannarlerni Ministerit Siunnersuisoqatigiiffiata Nunat Avannarliit Issittumut Tapiisarfiata ukioq manna katillugit 10,3 mio. DK-nit suliniutinut qaffasissumik pitsaassusilinnut 23-nut agguaassimavai.Programmi Nunani Avannarlerni Piorsarsimassutsikkut Attaveqaat, NAPA-mit, Ilisimatusarfik suleqatigalugu ingerlanneqarpoq. Nunat Avannarliit Issittumut Tapiisarfiat 2025–2027: Issittormiut akiuussinnaasut (Et resilient Arktis)qinnuteqarfissami kingullermi katillugit 60-inik assut attuumassuteqartunik qinnuteqaatinik tigusaqarsimavoq.
NAPA-mi sulisut: Anna Jensine Arntzen
NAPA-p sunik suliaqarnera ilarpassuasi nalugunanngilaat, kisianni kikkuuvugut? NAPA-mi nunanit avannarlernit sisamanit — Kalaallit Nunaannit, Danmarkimit, Norgemit Finlandimillu — maanna sulisoqarpoq. Ullumikkut Info Norden-imi sulisorput Anna Jensine Arntzen ilisaritissavarput. Anna Norgemi Lofotenimeersuuvoq maannalu ukiuni pingasuni Nuummi najugaqarsimalluni. Norgemi Universitetimi UiT-mi ph.d.-nngorniarluni naammassingajalerpoq. Ilisimatusarnermini illoqarfinnik pilersaarusiorneq Kalaallit
Kalaallit Nunaata oqaluttuarisaanera isiginnaartitsissutaasoq
Det Kongelige Teater, Københavnimiittup isiginnaartitsissiffik januarimi Kalaallit Nunaannut tunniuppaa, tassani “Præsten og åndemaneren” (Palasi angakkorlu) kalaallimit Makka Kleistimit allanneqarsimasoq isiginnaartitsissutigineqaqqaarmat. Isiginnaartitsissut Kalaallit Nunaata Danmarkillu ataatsimut oqaluttuassartaata aallaqqaataata ilaannik paasisimasaqartitsilerpoq. Kalaaleq Makka Kleist uinilu Svenn B. Syrin januarimi Det Kgl. Teaterimi danskip-norskip palasip Hans Egedep aamma
Eqqumiitsuliorneq ataatsimoortitsisarpoq
Eqqumiitsuliorneq ataatsimoortitsisarpoq Eqqumiitsuliorneq kulturilu akiuussinnaanermut tunngatillugu oqallinnermi tamanna inerniliunneqarpoq. Ukioq manna NAPA-p Unnummi Kulturisiorfimmi internetikkut aaqqissuussivoq. Eqqumiitsuliortut kulturimillu aaqqissuussisut nunanit tamalaaneersut arfinillit qaaqquneqarput eqqumiitsuliornermut kulturimullu isiginnittaatsiminnik oqaluttuarinissaannut. NAPA-p pisortaa Susanne Andreasen internetikkut aaqqissuussinermut aqutsisuuvoq, oqaloqatigiinnerlu uani isiginnaarneqarsinnaavoq. Kuupik Kleist, politikeriusimasoq eqqumiitsuliortorlu misilittagaqarluartoq, aaqqissuussinermut peqataavoq oqaloqatigiinnerlu