NAPA Kalaallit Nunaanni
Nunani Avannarlerni suleqatiiinneq periarfissallu pillugit NAPA-p suliai pillugit ilisimasakippallaartoqarpoq. Taamaattumik ukiaq manna angalanermut missingersuutigut atorlugit kulturilerisut, inuusuttut inersimasullu ilisimasaqarnerulertinniarlugit Kalaallit Nunaata ilaani angalaarsimavugut. Angallat TU ilaaffigalugu Nuup Kujataanilu Aappilattup akornanni illoqarfiit nunaqarfiillu ukiaq 16-it ornissimavagut, novemberimilu Tasiilamiippugut Sisimiuniillutalu. Meeqqat, inuusuttut inersimasullu kulturilerisut naappinnissaat ilaatigullu NAPA-p kulturimut tapiisarfia pillugu paasisitsiniaaneq siunertaasimavoq.
Sisimiuni inuppassuit suliaqarluartut naapissimavagut. Meeqqat, inuusuttut, ilungersuussilluartartut, eqqumiitsuliortut aamma illoqarfimmi kulturileriffinneersut naapissimallugit. Suliaqartartut assigiinngitsut attaveqarfiginerulerniarlugit sammisassat ataatsimiinnerillu pilersaarutigisimavagut, kiisalu taakkua kulturikkut suliniutinik pilersitsinissaannik aamma nunani avannarlerni tapiissutaasartunik qinnuteqartarnissaat pillugit kajumissaarniarlugit.
Siullermik Nalunnguarfiup Atuarfia pulaarparput, taanna tatsip nalunnguarfiup eqqaaniippoq. NAPA-p kulturimut tapiisarfia aamma kulturikkut suliniutaasinnaasut qinnuteqarfigineqarsinnaasullu pillugit NAPA-p isumassarsitsineranut atuarfimmi atuartut Angajulliit aulami tusarnaariarput.
Suliniutit tassaasinnaapput nipilersorneq, assilialiorneq, festivalit, assiliineq, sanalunneq, nutaalianik qitinneq il.il. Periarfissarpaaluit eqqartorpagut aamma Sisimiormiut namminneq kulturikkut inuunerannit assersuusiorluta – ilaatigut assersuutigaagut Andachan Sisimiormiu nipilersortartoq aamma soorunami nipilersornermik festivali Arctic Sounds. Inuusuttut ilaat nunani avannarlerni tapiiffigineqarnissamut qinnuteqarnissamullu periarfissat pillugit aamma apeqquteqarput.
Atuarfimmi saqqummiinermi Kimmernaq K Heilmann, Arctic Soundsimut siulersuisutut ilaasortaanini aamma Arctic Adventure Guidetut suliaqartarnini aallaavigalugit inuusuttut namminneq aamma aaqqissuussisarnissaat kulturilerinikkullu sammisaqartarnissaannik isumassarsitsisivoq, aamma eqqumiitsuliortoq Arnajaraq Støvlbæk taamaasiorpoq.
Scene ammasoq
Unnukkut Sisimiut kulturikkut illorsuani Taseralimmi Scene ammasoq takuniarparput. Tassani scenemi nipilersuutit tamarmik nipilersorusuttunit kikkunnilluunniit atorneqarsinnaapput. Unnuup ingerlanerani sapaammi workshoppi pisussaq pillugu NAPA oqaluttualaarpoq.
NAPA-p pisortaa Anne Mette Gangsøy oqattuarpoq:
“Scene ammasoq qanoq toqqissisimanartigisumik aaqqissuunneqarsimasoq takullugu assut nuannerpoq, tassani inuusuttut inersimasullu nipilersornermik soqutigisallit tallimanngornermi unnukkut aliikkusersuipput. Inuusuttut, inersimasut inuuniutigalugu inuuniutiginagulu nipilersortartut paarlakaajaallutik scenemi nipilersoqattaarput. Illoqarfimmi inuppaalunnut naapittarfiusoq malunnarluarpoq.”
Jacob Froberg scene ammasumik pilersitsisuusimavoq. Taanna aamma illoqarfiup nipilersornermut atuarfiani Serravimmi aqutsisuuvoq kiisalu 2014-imiilli nunat avannarlermiut festivalianik Arctic Soundsimik aallarniisuusimalluni. Sumiiffimmi festivalimut allanullu pisartunut inuit ikiuukkumatussusaat oqaluttuaraa. Nammineq kajumissutsimik suliaqarneq, suliffeqarfinnit suliffiup nalaani aaqqissuussinernut allanut ikiuulluni aamma minnerunngitsumik sumiiffimmi suliffeqarfiit, atuarfiit kulturillu illorsuata akornanni patajaatsumik suleqatigiinneq eqqartorpaa.
Suna sinnattoraajuk?
Sapaammi assilialiorluni eqqumiitsuliortoq Gudrun Hasle workshoppertitsivoq. Workshoppertoqannginnerani Arnajaraq Støvlbæk kulturikkut suliniutini pillugit oqaluttuarpoq. Sisimiuni ilaatigut eqqumiitsuliortut unnuisarfissaanik pilersitsiniarluni suliaqarpoq. Tassani aamma kaammattuineq erseqqarippoq: periarfissarpassuaqarpoq aamma ikiuisoqarsinnaavoq.
Kingorna Gudrun Hasle suliaqartitsivoq. Eqqumiitsuliortarnini oqaluttuarivaa, tassani annoraamerngit, allapalaarineq oqaatsillu atortarpai. Inuunermi oqaatsinik atuuffioqisumi naqinnernik ilisarinnissinnaannginnini aamma qanoq ililluni nuannarinerpaasaminik suliaqalersimanini ilanngullugu oqaluttuaraa: eqqumiitsuliornikkut oqariartuuteqartarneq. Tamatuma kingorna qalipaatit tungujortut assigiinngisitaartut atorlugit pappilissanut qalipaasoqarpoq. Akunnialuit qaangiummata takkussimasut meeqqat inuusuttut inersimasullu sinnattutik qalipassimavaat oqaasertalerlugillu, ilaatigut:
Sinnattuma nassaarinissaa sinnattoraara
Snescooteritaarnissara sinnattoraara
Nammineersinnaanissara sinnattoraara
Pisunut ilaaqqunnissara sinnattoraara
Nutaarsiassat allat
Tarnima nammatai
Hanne Gukkilu 2018 aasaagaa Tivolimi naapimmata suliniut naalaatsornerinnakkut pinngorpoq. Eqqumiitsuliortut taakku marluk isumaqatigiipallapput arlaanik pilersitsisariaqarlutik. Isiginnaartitsinissamik isumassarsiaat erniinnaq pingasoqiusanngorluni ineriartorpoq, isiginnaartitsissut, saqqummersitsineq atuagarlu. ”Tarnima nammatai” isiginnaartitsissusiaavoq isiginnaartunut attaveqartoq. Isiginnaartitsissussap isiginnaartitsinermini inuttaaffissani ilikkareersimallugu isiginnaartitsiffissaminut iserpoq isiginnaariartorlu isiminik attaveqarfigilereerlugu. Qungujuppoq isiminillu ilassilluni, apererususulersitsilluni, ”ajunngik?” Isiginnaartitseqatissanili saakkamigit, isiginnaarianut
Issittumi Suleqatigiinnermut Tapiissuteqartarfik agguaassivoq: Kalaallit Nunaanni piujuartitsinermik suliniutit tapiiffigineqarput
Nunat avannarliit Ministeriisa Siunnersuisoqatigiivisa Issittumi Suleqatigiinnermut Tapiissuteqartarfiat, nunat avannarliit Issittumi nunallu allat iluaqutissaannut suleqatigiinnermik siuarsaanissamik siunertalik, suliniutinut pissanganartunut arlalinnut aningaasaliissuteqarsimavoq, ilaatigut Siu-Tsiu-mut aamma MIO-mut. Nunat Avannarliit Ministeriisa Siunnersuisoqatigiivisa Issittumi Suleqatigiinnermut Tapiissuteqartarfiat, NAPA-mit – Nunat Avannarlerni Piorsarsimassutsikku Attaveqaatimit aamma Ilisimatusarfimmit aqunneqartoq, ukioq manna suliniutinut 22-nut aningaasaliissuteqarpoq.
Suliniut tapiiffigineqartoq: Nunap inoqqaavisa pisinnaatitaaffiinik illersuinissamut atortut
Sápmi, Saamit nunaat, Norgep avannaaniippoq, Sverigemi Finlandimilu aamma Ruslandimi Kolap qeqertaasa tungaanniilluni. Ulloq manna tikillugu sumiiffinni taakkunani samit pisinnaatitaaffiinik nakkutilliisumik aaqqissuussisoqanngilaq. 2021-miit 2025-mut Sámi Allaskuvla – Sámi University of Applied Sciences (SUAS – Norge), Samisk Råd (SC) aamma International Working Group for Indigenous Affairs (IWGIA
Kalaallit inuusuttut marluk Nunat Avannarlermiut inuusuttaannik allanik naapitsisisut
Assimi takuneqarsinnaapput Karen Olsen-Lyberth, Sorlak, savalimmiormiu Sanna Nolsøe-Djurhuus aamma Nina Titussen, Sukorseq. Assiliisoq: Morten Rude Nunat Avannerlermiut tamat inuusuttaannit peqataaffigineqartumik Ungetræningimi ullut 1.-3. oktober 2021 ingerlanneqartumi kalaallit inuusuttut marluk Sorlammit Sukorsimillu peqataasimapput. Inuusuttut 50-it nunani avannarlerni arfineq pingasuneersut Københavnip eqqaani qeqertami ungdomsøenimiissimapput, nunat akornanni suliniutinik